آخرین مطالب
پربازدیدترین مطالب


۱۱ خرداد ۱۳۹۶

نگاه ۶۰

طنزپژوهی


وصیت نامه ابوالقاسم حالت


 

 
ابوالقاسم حالت بی‌شک یکی از نامدارترین طنزپردازان ایران است. حالت در خانواده‌ای مذهبی در سال۱۲۹۸ در تهران بدنیا آمد. وی بیشتر به واسطه‌ی بحرطویل‌هایش
شناخته شده است. اما کارنامه‌ی بیش از نیم قرن فعالیت او بسیار متنوع‌تر از این است. حالت سرودن شعر را از ۱۳۱۴ شروع کرد و در طی سه سال در ۱۳۱۷ به سردبیری مجله توفیق رسید و می‌توان بخش مهمی از موفقیت توفیق را به پای ابوالقاسم حالت نوشت. در آن دوران و به خصوص پس از گشایش نسبی فضای سیاسی کشور به واسطه‌ی تغییرحکومت در شهریور ۱۳۲۰ حالت علاوه بر توفیق در دیگر جراید مانند تهران مصور، امید، قیام ایران و آیین اسلام هم شعر سرود و به نوشتن پرداخت.
از دیگر فعالیت‌های حالت سرودن پیش‌پرده هایی بود که توسط مجید محسنی، حمید قنبری، و جمشید شیبانی در تماشاخانه «تهران» و عزت الله انتظامی در تماشاخانه «گهر» خوانده می‌شد. سپس در ۱۳۲۵ به دعوت کمپانی «اورگرین پیكچر» به بمبئی هندوستان رفت و به کار دوبلاژ فیلم مشغول شد.
حالت به مدت یک ماه هم در سال ۱۳۲۷ با رادیو در ساخت تصنیف همکاری داشت اما پس از آن چون با استخدام شرکت نفت درآمد به آبادان نقل مکان کرد. از این پس به واسطه‌ی یازده سال اقامت وی در آنجا در کنار نوشته‌های گاه به گاه وی در نشریات سراسری، بیشتر آثار وی شامل اشعار جدی و داستان‌های کوتاه را باید در نشریات محلی خوزستان پی‌گیری کنیم تا سال ۱۳۳۸ که به تهران منتقل شد. حالت در انواع قالب‌های شعری چون غزل، قصدیه، رباعی و مثنوی با امضاهای «خروس لاری»، «شوخ»، «ابوالعینک» شعر سروده و در کنار بحرطویل‌هایش با امضای «هدهد میرزا» در دوجلد با نام «فکاهیات حالت»به چاپ رسیده. همچنین اشعار جدی وی شامل قصاید، قطعات، مثنوی و رباعیات در ۱۳۴۰ با نام «دیوان حالت» منتشر شد. همچنین از ۱۳۵۱ به مدت ۱۰ سال مقالات طنز آمیز و انتقادی وی در کیهان به چاپ رسید. حالت همچنین اشعارش را در مجله گل آقا به چاپ می‌رساند. مجله‌ای که خود از فعالان برجسته‌ی آن بود. کیفیت شعر حالت تا واپسین روزهای زندگی او حفظ شد.
ترجمه های حالت از انگلیسی شامل کتاب‌های «بهار زندگی»، «پیشروان موشک‌سازی»، «جادوگران شهر زمرد»، «زندگی بر روی می‌سی‌سی‌پی»، «زندگانی من» مارک تواین و «ناپلئون در تبعید» و از زبان فرانسه «شبح در کوچه میکل‌آنز»است و «تاریخ کامل ابن اثیر» را از عربی به فارسی برگرداند. ابوالقاسم حالت در نهایت در تاریخ یکشنبه سوم آبان ۱۳۷۱ دار فانی را وداع گفت.

 

 

وصیت نامه‌ی ابوالقاسم حالت
بعد مرگم نه به خود زحمت بسیار دهید
نه به من بر سر گور و کفن آزار دهید
نه پی گورکن و قاری و غسال روید
نه پی سنگ لحد پول به حجار دهید
به که هر عضو مرا از پس مرگم به کسی
که بدان عضو بود حاجت بسیار دهید
این دو چشمان قوی را به فلان چشم‌چران
که دگر خوب دو چشمش نکند کار دهید
وین زبان را که خداوند زبان‌بازی بود
به فلان هوچی رند از پی گفتار دهید
کله‌ام را که همه عمر پر از گچ بوده‌است
راست تحویل علی اصغر گچکار دهید
وین دل سنگ مرا هم که بود سنگ سیاه
به فلان سنگ‌تراش ته بازار دهید
کلیه‌ام را به فلان رند عرق‌خوار که شد
از عرق کلیه او پاک لت و پار دهید
ریه‌ام را به جوانی که ز دود و دم بنز
در جوانی ریه او شده بیمار دهید
جگرم را به فلان بی‌جگر بی‌غیرت
کمرم را به فلان مردک زن بار دهید
چانه‌ام را به فلان زن که پی وراجیست
معده‌ام را به فلان مرد شکم‌خوار دهید
گر سر سفره خورَد فاطمه بی‌دندان غم
به که، دندان مرا نیز به آن یار دهید
تا مگر بند به چیزی شده باشد دستش
لااقل تخم مرا هم به طلبکار دهید

 

 

گزند حضرات:
این قدر مگوی کز گزند حشرات
شاید که نصیب خلق گردد خطرات
چون دفع گزند حشرات آسان است
سخت است رهایی از گزند حضرات!

 

 

آتش دوزخ
تا این دم و این حرارت و این گرماست
اندر همه جا آتش دوزخ بر پاست
بدبخت فقیر یافت در تابستان
آن بستر گرمی که زمستان می‌خواست

 

 

مرام خرسواری
در بین مرام های احزاب
منگر که صد اختلاف جاری است
این ها همه یک مرام دارند
آن نیز مرام خرسواری است